tel. : +48 697680922

ZACHOWEK

ZACHOWEK

Czym jest zachowek?

Zachowek jest instytucją prawa cywilnego, która ma na celu zabezpieczenie interesów ustawowych spadkobierców. W praktyce są to najczęściej członkowie najbliższej rodziny zmarłego.

Komu przysługuje zachowek?

Podstawowym trybem dziedziczenia jest tak zwane dziedziczenie ustawowe. W praktyce coraz częściej zdarza się, iż zmarły pozostawia testament. W takiej sytuacji na ogół dochodzi do modyfikacji ustawowych reguł dziedziczenia. Na mocy testamentu spadkodawca może przekazać swój cały majątek na rzecz jednej lub kilku osób, co może prowadzić do ograniczenia udziału ustawowego spadkobiercy. Na podstawie testamentu do spadku może zostać powołana osoba, która w ogóle nie znajduje się w katalogu ustawowych spadkobierców.  Osoby, które dziedziczyłyby po zmarłym na podstawie ustawy i zostały wykluczone z kręgu spadkobierców lub których udział uległ zmniejszeniu mogą domagać się od pozostałych spadkobierców zapłaty z tytułu zachowku.

Druga sytuacja, która powoduje powstanie uprawnienia do dochodzenia zachowku jest dokonanie darowizny (nie dotyczy to drobnych darowizn zwyczajowo przyjętych) przez spadkodawcę, co doprowadziło do zmniejszenia masy spadkowej. W tej sytuacji nie bierze się również pod uwagę darowizn dokonanych przed dziesięciu laty (od daty otwarcia spadku). Powyższy termin dotyczy jednak wyłącznie darowizn dokonanych na rzecz osób niebędących spadkobiercami.

Jeżeli jesteś w jednej z wyżej wskazanych grup osób, które zostały pokrzywdzone w wyniku decyzji spadkodawcy nie zwlekaj z zainicjowaniem postępowania. Roszczenie z tytułu zachowku ulega bowiem przedawnieniu.

W jakiej wysokości mogę domagać się zachowku?

Co do zasady zachowek przysługuje w wysokości 1/2 udziału, który przysługiwałby spadkobiercy dziedziczącemu na podstawie ustawy.

Wyjątkiem jest sytuacja osoby, która domaga się zachowku będąc osobą trwale niezdolną do pracy lub małoletniego zstępnego spadkobiercy. Takie osoby mogą domagać się zachowku w wysokości 2/3 udziału, który przysługiwałby im, gdyby dziedziczyli na podstawie ustawy.

Zachowek stanowi zawsze określoną kwotę pieniędzy – stanowiącą ekwiwalent za udział w majątku spadkodawcy. Nie można domagać się skutecznie zasądzenia zachowku w naturze.

Zachowek – termin przedawnienia

Roszczenia uprawnionego z tytułu zachowku oraz roszczenia spadkobierców o zmniejszenie zapisów zwykłych i poleceń przedawniają się z upływem lat pięciu od ogłoszenia testamentu. Należy zwrócić uwagę, iż w praktyce ogłoszenie testamentu może nastąpić z dużym opóźnieniem (czasem nawet kilku lat) w stosunku do daty śmierci spadkodawcy.

Inaczej uregulowano sytuację dochodzenia roszczenia przeciwko osobie obowiązanej do uzupełnienia zachowku z tytułu otrzymanych od spadkodawcy zapisu windykacyjnego lub darowizny przedawnia się z upływem lat pięciu od otwarcia spadku. Zgodnie z treścią art. 924 kodeksu cywilnego otwarcie spadku następuje z datą śmierci spadkodawcy.

Jaki jest koszt sprawy o zachowek?

Zainicjowanie postępowania w przedmiocie zachowku wiąże się z koniecznością uiszczenia stosunkowej opłaty sądowej. Wskazana opłata wynosi 5% wartości przedmiotu sporu lub przedmiotu zaskarżenia, jednak nie mniej niż 30 złotych i nie więcej niż 100 000 złotych. Należy jednak pamiętać, iż istnieje możliwość zwolnienia przez sąd od konieczności ponoszenia kosztów sądowych.  Ustalenie honorarium adwokackiego za prowadzenie sprawy o zachowek jest możliwe po przedstawieniu szczegółów sprawy i analizie przedłożonych dokumentów.

Czy roszczenie o zachowek jest dziedziczne?

Tak, ale pod pewnymi warunkami.

Co można zrobić, aby uniknąć zapłaty zachowku?

Istnieje co najmniej kilka sposobów, które pozwalają zabezpieczyć spadkobierców przed roszczeniem o zachowek. Jako przykład można tutaj wskazać: wydziedziczenie ustawowych spadkobierców w testamencie lub zawarcie tak zwanej umowy dożywocia ze spadkodawcą.

Wskazane wyżej instytucje wymagają jednak osobnego omówienia i będą omówione szczegółowo w innym wpisie.

Jeżeli zastanawiasz się czy należy Ci się prawo do zachowku lub chcesz uniknąć odpowiedzialności z tytułu jego zapłaty, zapraszam do bezpośredniego kontaktu z kancelarią w celu przedstawienia sprawy i uzyskania pomocy prawnej.

Adwokat Tomasz Kosterka